Konjenital Musküler Tortikollis
Bebeklerde doğumda veya doğumdan kısa bir süre sonra fark edilen bir duruş bozukluğudur.
Boynun yan tarafındaki sternokleidomastoid (SKM) kasının kısalması veya gerginleşmesi nedeniyle bebeğin başı bir tarafa doğru eğilirken, çenesi karşı tarafa doğru döner.
KMT’nin erken belirtileri nelerdir?
Bebeğin başının sürekli bir tarafa eğik durması ve yüzünün karşıya dönük olması.
Boyun kasında ele gelen sert bir kitle veya şişlik (fındık veya zeytin büyüklüğünde) olabilir.
Bebeğin başını her iki yöne eşit rahatlıkta çevirememesi.
Emzirme sırasında bebeğin bir memeyi diğerine göre daha çok tercih etmesi.
Kafatasının arkasında bir tarafta düzleşme (plagiosefali) veya yüzde asimetri gözlenmesi durumunda uzmana danışmalısınız.
KMT sınıflandırması nasıl yapılır?
Tortikollis genellikle üç ana grupta sınıflandırılır:
- Postüral Tortikollis: Sadece duruş tercihi vardır; kas gerginliği veya hareket kısıtlılığı yoktur.
- Müsküler Tortikollis: Boyun kasında gerginlik ve hareket kısıtlılığı vardır ancak kitle yoktur.
- SKM Kitle Tipi: Boyun kası içinde sert bir kitle bulunur ve hareket kısıtlılığı en belirgindir.
Ayrıca bebeğin yaşına ve hareket kısıtlılığının derecesine göre 1’den 8’e kadar puanlanan Konjenital Müsküler Tortikollis şiddet skalası kullanılmaktadır.
Fizyoterapist bebeğimi nasıl değerlendirir?
Tanı koymak için ultrasonografi kullanılabilir ancak tedavinin takibinde asıl önemli olan açısal ölçümlerdir.
Değerlendirme şunları içerir:
- Baş Tilti Ölçümü: Bebeğin başının ne kadar eğik durduğu fotoğrafik yöntemlerle veya özel cihazlarla ölçülür.
- Boyun Hareket Açıklığı Ölçümü: Bebeğin boynunu her iki yöne kaç derece çevirebildiği (rotasyon) ve eğebildiği (lateral fleksiyon) artrodial gonyometre gibi cihazlarla hassas şekilde ölçülür.
- Kas Fonksiyon Testi: Bebeğin başını dik tutma ve düzeltme becerisi puanlanır.
- Alberta İnfant Motor Skalası (AIMS): Bebeğin kaba motor gelişiminin (dönme, oturma vb.) yaşına uygun olup olmadığını anlamak için bu standart test kullanılır.
KMT’nin tedavisinde ne uygulanır?
Fizyoterapi, 1 yaşın altındaki bebeklerde KMT için en etkili ve güvenilir konservatif (cerrahi dışı) yöntemdir. Bilimsel veriler, doğru uygulanan bir fizyoterapi programı ile bebeklerin yaklaşık %90’ının cerrahiye gerek kalmadan başarıyla iyileştiğini göstermektedir.
Fizyoterapi, kasın boyunu uzatmak, yüz ve kafa şeklindeki bozulmaları (plagiosefali) önlemek ve bebeğin simetrik bir motor gelişim göstermesini sağlamak için kritiktir. Erken başlanan tedavi cerrahi müdahale ihtiyacını büyük oranda ortadan kaldırır.
Aylara Göre İyileşme Süresi ve Tedavi Başarı Yüzdeleri
KMT’de fizyoterapiye başlama zamanı iyileşme sürecini doğrudan etkiler:
- 1 aydan önce başlandığında: 1,5 aylık tedavi ile bebeklerin %99’u iyileşir.
- 1–3 ay arasında başlandığında: 5,9 aylık tedavi ile bebeklerin %89’u iyileşir.
- 3–6 ay arasında başlandığında: 7,2 aylık tedavi ile bebeklerin %62’si iyileşir.
- 6–12 ay arasında başlandığında: 8,9 aylık tedavi ile bebeklerin %19’u iyileşir.
Erken müdahalenin faydaları nelerdir?
Erken dönemde başlanan tedavi ile boyun hareketleri hızla normale döner ve kafa şekil bozuklukları daha kolay düzelir. Ayrıca bebeğin dengeli hareket etmesi sağlanarak ileride oluşabilecek omurga eğrilikleri (skolyoz) ve yüz asimetrisi riskleri azaltılır.
Tedaviyi Sonlandırma Kriterleri
5 temel kriteri karşıladığında tedavi başarıyla sonlandırılır:
- Pasif Hareket Açıklığı: Boynun pasif hareket açıklığı, etkilenmemiş tarafa göre 5 derece veya daha az fark göstermelidir.
- Simetrik Aktif Hareket: Bebekteki aktif hareketler (başını her iki yana eşit çevirme gibi) simetrik olarak gözlemlenmelidir.
- Motor Gelişim: Bebek, yaşına uygun motor gelişim basamaklarını (oturma, emekleme vb.) gösterebilmelidir.
- Baş Eğikliği: Günlük duruşta, oyun oynarken veya statik pozisyonda belirgin veya görünür bir baş eğikliği kalmamalıdır.
- Ebeveyn Bilinci: Ebeveynler, çocuk büyüdükçe nelere dikkat etmeleri gerektiğini (tekrar etme riski vb.) tam olarak öğrenmiş olmalıdır.
Ne zaman cerrahi önerilir?
- En az 6 ay boyunca uygulanan yoğun ve kapsamlı fizyoterapi programına rağmen semptomlarda anlamlı bir düzelme sağlanamaması veya iyileşmenin bir noktada duraksaması (plato çizmesi) durumunda cerrahi konsültasyon önerilir.
- Belirtiler bebek 1 yaşına geldiğinde hala devam ediyorsa genellikle cerrahi müdahale gereklidir. Birçok uzman, cerrahi için en ideal yaş aralığını 1 ile 4 yaş arası olarak belirtmektedir.
- Boyun rotasyonu veya yana eğilme hareketlerinde, etkilenmemiş tarafa göre 15 dereceden fazla fark kalması cerrahi için önemli bir kriterdir.
- Belirgin ve kalıcı yüz asimetrisi veya kafa şeklindeki ciddi bozulmaların (plagiosefali) devam etmesi cerrahi kararı güçlendirir.
- Cerrahi uygulandıktan sonra elde edilen düzelmenin korunması ve normal hareket kalıplarının kazanılması için post-operatif fizyoterapi süreci (genellikle 3 ay ile 6 ay arası) hayati önem taşır.
Kaynak
-Kaplan, S. L., Coulter, C., & Sargent, B. (2018). Physical therapy management of congenital muscular torticollis: a 2018 evidence-based clinical practice guideline from the APTA Academy of Pediatric Physical Therapy. Pediatric Physical Therapy, 30(4), 240-290.
-Sargent, B., Kaplan, S. L., Coulter, C., & Baker, C. (2019). Congenital muscular torticollis: bridging the gap between research and clinical practice. Pediatrics, 144(2), e20190582.
-Kwon, D. R., & Cho, S. C. (2023). Efficacy of intensive inpatient therapy in infants with congenital muscular torticollis involving the entire sternocleidomastoid muscle. Children, 10(6), 1088.
-Sargent, B., Coulter, C., Cannoy, J., & Kaplan, S. L. (2024). Physical therapy management of congenital muscular torticollis: a 2024 evidence-based clinical practice guideline from the American Physical Therapy Association Academy of Pediatric Physical Therapy. Pediatric Physical Therapy, 36(4), 370-421.