Obstetrik Brakial Pleksus
Brakial pleksus yaralanması (OBPY), doğum sırasında boyun ve omuz arasındaki sinir ağının zedelenmesi sonucu bebeğin kolunda görülen hareket kısıtlılığı veya güçsüzlüktür. Bu durum aileler için endişe verici olsa da, modern tıp ve rehabilitasyon yöntemleriyle çoğu bebekte başarılı sonuçlar alınmaktadır.
Obstetrik Brakial pleksus nedir ve yaralanma nasıl olur?
Brakial pleksus, omurilikten çıkan ve kola giderek hareket ile hissi sağlayan bir sinir ağıdır.
Bu yaralanma genellikle zorlu doğumlar sırasında bebeğin omzunun annenin kemik yapısına takılması (omuz distosisi) sonucu sinirlerin gerilmesiyle oluşur.
Bebeğin doğum ağırlığının yüksek olması (4 kg üstü), annede diyabet bulunması veya vakum/forseps kullanımı risk faktörleri arasındadır.
Bebeğimde hangi belirtileri görebilirim?
Belirtiler sinir hasarının şiddetine göre değişebilir:
- Kolun hareketsiz durması
- Refleks kaybı
- Zayıf kas gücü görülebilir.
Obstetrik Brakial pleksus nedir ve yaralanma nasıl olur?
Brakial pleksus, omurilikten çıkan ve kola giderek hareket ile hissi sağlayan bir sinir ağıdır.
Bu yaralanma genellikle zorlu doğumlar sırasında bebeğin omzunun annenin kemik yapısına takılması (omuz distosisi) sonucu sinirlerin gerilmesiyle oluşur.
Bebeğin doğum ağırlığının yüksek olması (4 kg üstü), annede diyabet bulunması veya vakum/forseps kullanımı risk faktörleri arasındadır.
Tedavi süreci nasıl ilerler?
Tedavi multidisipliner bir ekip tarafından yürütülmelidir.
- Fizyoterapi: Eklemlerin sertleşmesini önlemek ve kasları uyarmak için doğumdan hemen sonra (genellikle 2. haftadan itibaren) başlanmalıdır.
- Hareket Eğitimi: Nazik eklem hareketleri, pasif ve aktif mobilizasyon egzersizleri ve germe hareketleri uygulanarak eklem sertleşmesi ve kas kısalmalarının (kontraktür) önüne geçilir.
- Duyusal Uyarı (Sensory Stimulation): Bebeklerde duyu gelişimi, motor gelişim kadar kritiktir. Bebeğin koluna farklı dokular (yumuşak fırça, pamuk, tüy), farklı sıcaklıklar ve hafif titreşimler (vibrasyon) uygulanarak beyindeki kol algısı güçlendirilir. Ayrıca bebeğin etkilenen elindeki parmaklarını emmesi gibi doğal duyusal deneyimler teşvik edilir.
- Elektrostimülasyon: Zayıf kaslara elektrotlar yardımıyla verilen düşük dozlu akım; kas tonusunu artırmak, kas erimesini (atrofi) önlemek ve sinir iyileşmesini (rejenerasyon) hızlandırmak için tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanılır.
- İki El Kullanımı (Bimanual Aktiviteler): Bebeğin kolunu ihmal etmemesi için her iki elini birlikte kullanacağı oyunlar planlanır. Bu, kolun günlük yaşama entegre edilmesini sağlar.
- Özel Teknikler ve Atelleme: Gerekli durumlarda kolu doğru pozisyonda tutmak için Sup-ER ateli gibi özel ortezler veya kas dengesini sağlamak için Kinesiotaping (bantlama) ve Botulinum Toksin enjeksiyonları kullanılabilir.
Ameliyat ne zaman gereklidir?
Eğer bebekte 3 ila 6 ay arasında dirseğini bükme (biceps) hareketi başlamamışsa cerrahi seçenekler değerlendirilir.
9 aylıkken yapılan “Kurabiye Testi” (çocuğun elini ağzına götürebilmesi) cerrahi kararında önemli bir kriterdir. Sinir nakli veya greftleme gibi mikrocerrahi yöntemlerle fonksiyonel kazanımlar hedeflenir.
Bir ebeveyn olarak neler yapabilirim?
Sizin katılımınız iyileşme potansiyelini artırır:
- Doğru Tutuş: Bebeğinizi taşırken kolunun sarkmamasına dikkat edin, kolu gövdesine yakın destekleyin.
- Giyinme: Giydirirken önce etkilenen kolu, çıkarırken önce sağlam kolu kullanın.
- Pozisyonlama: Bebeğinizi her iki yöne bakması için teşvik edin ve gün içinde karnının üzerine yatırarak (yüzükoyun) vakit geçirmesini sağlayın.
- Egzersiz: Terapistinizin öğrettiği nazik eklem hareketlerini her bez değişiminde düzenli olarak yapın.
Unutmayın: Erken tanı ve istikrarlı bir rehabilitasyon programı, bebeğinizin kolunu günlük aktivitelerinde bağımsız bir şekilde kullanabilmesi için en önemli adımdır.
Kaynak
-Arslan, O., Giray, B., & Tuğ, N. (2025). Obstetric brachial plexus injury: risk factors and clinical follow-up results. Journal of the Turkish German Gynecological Association, 26(3), 204.
-Boetto, V., Markova, A., Malgrati, F., Bongiovanni, I., Bassetto, A., Pavese, C., ... & Titolo, P. (2024). Conservative treatment of neonatal brachial plexus palsy: A narrative review. Journal of Clinical Medicine, 13(24), 7826.
-Mahrouck, H., Almatrafi, N., & Tamboosi, M. (2025). Early Conservative Physical Therapy Management of Babies With Obstetric Brachial Plexus Injury to Facilitate Spontaneous Recovery. Pediatric Physical Therapy, 37(1), 100-108.
-Shah, V., Coroneos, C. J., & Ng, E. (2021). The evaluation and management of neonatal brachial plexus palsy. Paediatrics & child health, 26(8), 493-497.
-Eldridge, B., Alexander, N., & McCombe, D. (2020). Recommendations for management of neonatal brachial plexus palsy: Based on clinical review. Journal of Hand Therapy, 33(3), 281-287.
-Frade, F., Gómez-Salgado, J., Jacobsohn, L., & Florindo-Silva, F. (2019). Rehabilitation of neonatal brachial plexus palsy: integrative literature review. Journal of clinical medicine, 8(7), 980.
-Frade, F., Neves, L., Florindo-Silva, F., Gómez-Salgado, J., Jacobsohn, L., & Frade, J. (2022). Rehabilitation of a child with neonatal brachial plexus palsy: case report described by parents. Children, 9(9), 1298.